Suriname: begroeten, eten, feesten en samenwerken

Suriname in vogelvlucht

Suriname is een klein land met zo’n 600.000 inwoners aan de noordkust van Zuid-Amerika, cultureel verwant aan het Caraïbisch gebied en voor ongeveer negen tiende bedekt met regenwoud. De bevolking bestaat uit hindostanen, creolen, Javanen, marrons, inheemse volken, Chinezen, Libanezen en gemengde gezinnen, waarvan de voorouders uit Afrika, Zuid-Azië, Indonesië en elders kwamen. Op 25 november 1975 werd Suriname onafhankelijk van Nederland, en het historische centrum van Paramaribo staat op de UNESCO-Werelderfgoedlijst.

Begroeting en eerste ontmoeting

Nederlands is de officiële taal en wordt gebruikt bij de overheid en op school, terwijl Sranan Tongo de gemeenschappelijke taal is op straat, op de markt en thuis. Fa waka, letterlijk hoe loop je, is een vriendelijke manier om te vragen hoe het gaat, en odi werkt als informeel hallo. Veel Surinamers spreken thuis ook Sarnami, Javaans, een marrontaal of een inheemse taal.

Een handdruk, een glimlach en een gesproken groet zijn normaal, en vaak groet men iedereen in de ruimte. Oudere kennissen worden met respect aangesproken, soms als oom of tante. Wisselen tussen Nederlands en Sranan Tongo in hetzelfde gesprek is natuurlijk en betekent niet dat iemand jou buitensluit.

Etiquette en dagelijkse gewoonten

Religieuze en culturele diversiteit hoort bij het dagelijks leven: in Paramaribo staan een moskee en een synagoge naast elkaar, en tempels, kerken en moskeeën zijn overal in het land te vinden. Respect voor de feestdagen en gebruiken van elke gemeenschap wordt verwacht, dus vraag na wat een collega of buur viert voordat je iets aanneemt, en kleed je bescheiden bij gebedshuizen.

Gastvrijheid is warm, en een bezoeker krijgt vaak iets te drinken of te eten. Veel sociale bijeenkomsten beginnen later dan het genoemde uur, al zijn zakelijke en officiële afspraken stipter. Vraag mensen niet waar ze écht vandaan komen; Surinaamse identiteiten zijn gelaagd, en veel mensen zijn trots op meerdere wortels tegelijk.

Eten en tafelmanieren

De Surinaamse keuken mengt de gemeenschappen. Roti met kip, aardappel en kousenband komt uit de hindostaanse keuken, bami en nasi van Javaanse koks, pom is een ovenschotel van geraspte wortel en kip, en bakabana, gebakken bakbanaan, is vaak een snack met pindasaus. In warungs, kleine Javaanse eethuisjes, krijg je soto en saté, en pindasoep is ook geliefd.

Pepers, vooral madame jeanette, kunnen fel zijn, dus vraag de sambal apart. Roti wordt vaak met de handen gegeten en gerechten delen is gewoon. Omdat veel moslims geen varkensvlees eten en veel hindoes geen rundvlees, vraag je naar dieetwensen voordat je voor een groep bestelt. Bedank de kok en neem minstens een klein beetje; alles weigeren kan afstandelijk lijken.

Belangrijke feesten

Keti Koti, verbroken ketenen, markeert de afschaffing van de slavernij op 1 juli 1863 en wordt ook in Nederland gevierd. Phagwa, het hindostaanse lentefeest, brengt abir-poeder, liederen en gedeeld eten, met een eigen Surinaams karakter.

• Keti Koti: Dag der Vrijheden in Suriname
• Phagwa: Holi in Suriname

Op de kalender staan verder Onafhankelijkheidsdag op 25 november, Eid al-Fitr, Divali, Kerst, Chinees Nieuwjaar en dagen die aankomsten herdenken: Hindostaanse Immigratiedag op 5 juni en Javaanse Immigratiedag op 9 augustus. De officiële feestdagen weerspiegelen de verschillende geloven van het land.

Bruiloften

Omdat families uit vele achtergronden komen, volgen Surinaamse bruiloften geen vast patroon: een burgerlijk huwelijk is gebruikelijk, en religieuze of traditionele vieringen kunnen er dagen van muziek en gedeeld eten aan toevoegen. Onze gastengids voor een Surinaamse bruiloft geeft suggesties om de familie naar gebruiken en kleding te vragen.

• Naar een Surinaamse bruiloft: gids voor gasten

Samenwerken of studeren met Surinamers

Nederlands is de taal van bestuur en onderwijs, dus schriftelijk werk volgt meestal Nederlandse conventies, terwijl vergaderingen voor de warmte kunnen overgaan in Sranan Tongo. Werk je in Nederland met Surinaamse collega’s, bedenk dan dat velen Nederlander zijn met Surinaamse wortels en dat persoonlijke geschiedenissen sterk verschillen.

Relaties en beleefdheid tellen, en een vriendelijk gesprek vooraf helpt veel. Betrek collega’s uit verschillende gemeenschappen bij de planning en vraag welke feestdagen voor ieder belangrijk zijn in plaats van te gokken. Veel Surinaamse teams zijn gewend aan een mix van talen en geloven, dus nieuwsgierigheid is welkom zolang je eerst luistert.

Veelgestelde vragen

Welke talen worden in Suriname gesproken?

Nederlands is de officiële taal en Sranan Tongo is de belangrijkste alledaagse taal. Ook Sarnami, Javaans, marrontalen, inheemse talen, Chinees en Engels worden gesproken.

Is Suriname Caraïbisch of Zuid-Amerikaans?

Geografisch ligt het in Zuid-Amerika en cultureel staat het dicht bij het Caraïbisch gebied. Het is lid van de Caribische Gemeenschap, CARICOM.

Wat is roti in Suriname?

Een platbrood met kerrie van kip, aardappel en kousenband, dat met hindostaanse contractarbeiders naar Suriname kwam en nu een nationale favoriet is.

Wat is Keti Koti?

Keti Koti, verbroken ketenen, herdenkt de afschaffing van de slavernij op 1 juli 1863. Het wordt in Suriname gevierd en door veel mensen in Nederland.